Mô phỏng cơ chế truyền dẫn vĩ mô–tài chính Việt Nam định tính · không dự báo
Chế độ xem nhanh
Điều chỉnh một yếu tố. Xem ngay phần còn lại đổi ra sao.
Không cần đọc toàn bộ sơ đồ. Chọn đúng một chính sách hoặc cú sốc, đặt mức thay đổi, rồi xem các thành phần chịu ảnh hưởng lớn nhất.
Đây là so sánh có đối chứngMáy chạy hai nền kinh tế giống nhau: một bên giữ nguyên, một bên có điều chỉnh. Kết quả dưới đây chỉ hiển thị phần chênh lệch do điều chỉnh đó.
Bước 1
Bước 2
Các thành phần bị ảnh hưởng
Xếp theo độ lớn chênh lệch trong 24 kỳ mô hình.
Đã tính
Chuỗi lan truyền nổi bật
Kết quả này được đọc như thế nào?
“Kỳ” là nhịp lan truyền của mô hình, không phải tháng. “Tăng” và “giảm” chỉ nói hướng thay đổi so với trường hợp giữ nguyên; nhãn “thuận lợi”, “đáng lưu ý” hoặc “hai mặt” mới nói ý nghĩa kinh tế định tính. Đây là mô phỏng cơ chế, không phải dự báo.
Ai điều hành cái gì
Chạm vào một nhân vật để xem nó là gì.
Đọc bảng này thế nào
Mỗi hình trên sân khấu là một bộ phận của nền kinh tế. Ống nối cho thấy tác động đi từ đâu tới đâu — hạt chạy chậm nghĩa là chính sách lâu mới ngấm.
Hai sân khấu nói hai thứ khác nhau, đừng đọc lẫn. Ở tab Sân khấu nền kinh tế, ống dày chỉ nói tác động mạnh; nó không biểu diễn tiền, vì một bộ phận tác động sang bộ phận khác mà chẳng mất đi gì. Ở tab Sân khấu dòng tiền, mũi tên mới là tiền chuyển: bên nhận tăng bao nhiêu thì bên trả giảm bấy nhiêu.
Muốn xem một chính sách lan đi theo thứ tự nào thì bấm Truy vết cú hích: máy chạy hai lần, một lần không có cú hích và một lần có, rồi chỉ vẽ phần chênh lệch theo từng kỳ.
Đây là mô phỏng cơ chế, không phải dự báo. Mô hình chưa vẽ đường nối trực tiếp giữa ba thị trường nhà đất, chứng khoán và tỷ giá. Chúng chỉ ảnh hưởng lẫn nhau qua túi tiền hộ gia đình và sổ sách ngân hàng. Nợ xấu ở đây tính cả trái phiếu doanh nghiệp.
Trang có vài chữ viết tắt quen với dân tài chính, mở ra ngay đây cho khỏi phải đoán. OMO là việc Ngân hàng Nhà nước bơm vào hay hút ra tiền ngắn hạn. Room tín dụng là trần cho vay giao cho từng ngân hàng. LTV là tỷ lệ được vay trên giá căn nhà. Margin, hay vay ký quỹ, là vay tiền để mua cổ phiếu; giá rơi quá sâu thì bị giải chấp, tức bán bắt buộc. NPL là nợ xấu, ở đây tính cả TPDN là trái phiếu doanh nghiệp. CCTT là cán cân thanh toán, tức luồng ngoại tệ vào ra của cả nước. FDI là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Thanh khoản là lượng tiền mặt sẵn có trong hệ thống ngân hàng.
Thuật ngữ hay gặp:
Đọc từ đầu ống tới cuối ống. Bấm một nhân vật để biết nó đo gì; bấm một ống để xem tác động cùng chiều hay ngược chiều và mất bao lâu mới ngấm.
↔ Vuốt ngang trong khung để xem hết sân khấu.
🟩 xanh = diễn biến tốt🟥 đỏ = đáng lo🟧 vàng = hai mặt● hạt chạy = dòng tác động đang truyền · chạy chậm = độ trễ chính sách dài
Độ lớn lan truyền gần 0 yếu vừa mạnh
Đọc theo chiều mũi tên: cái ở gốc tác động lên cái ở ngọn. Ba dải màu là ba tầng — tác nhân, thị trường, kết quả. Bấm một nút để xem nó là gì; bấm một đường nối để biết tác động cùng chiều hay ngược chiều và mất bao lâu.
Cột tại nút: xanh = diễn biến tốt · đỏ = đáng lo · vàng = hai mặt · chiều cao = độ lớn. Đây là toàn bộ 44 mắt xích của mô hình.
Ai thu ròng thì phải có người chi ròng — số dư cộng lại bằng 0. Không phải lượng nước cộng lại không đổi.
Mỗi bồn là một khu vực của nền kinh tế, không phải một tài khoản có thật. Kim đồng hồ chỉ tiền vào trừ tiền ra trong kỳ: lệch phải là nhận nhiều hơn chi, lệch trái là chi nhiều hơn nhận, đứng giữa là gần cân bằng. Mũi tên chỉ chiều ròng, số trên ống chỉ độ lớn. Năm chấm của mỗi van chạy từ siết mạnh, qua giữ nguyên, tới nới mạnh.
Trong sổ minh hoạ này, một ví dụ nhỏ đủ thấy vì sao tổng luôn bằng 0. Giả sử cả kỳ chỉ có ba khoản: doanh nghiệp trả lương 3 cho hộ, hộ mua hàng hết 2 và nộp thuế 1. Doanh nghiệp −3 rồi +2, còn −1. Hộ +3 rồi −2 rồi −1, còn 0. Nhà nước +1. Cộng lại: −1 + 0 + 1 = 0. Mỗi đồng ai đó nhận đều là đồng ai đó vừa chi. Lưu ý ngoài đời còn một lối khác: ngân hàng tạo ra một khoản tiền gửi mới ngay khi cho vay, chứ không lấy sẵn từ đâu — hình này chưa vẽ được lối đó.
nét liền = tiền chảy trên sổ · nét đứt = tác động lan truyền, không phải khoản chuyển
Máy bơm là chỗ mô hình chưa khớp thực tế. Ngoài đời, ngân hàng tạo một khoản tiền gửi mới ngay khi cho vay. Hình này đơn giản hóa bằng cách vẽ tiền như được múc ra từ bồn Ngân hàng.
Chiều trả nợ gốc mới có ở vay mua nhà, ký quỹ chứng khoán và vốn vay của công ty chứng khoán. Riêng tín dụng sản xuất thì sổ chưa vẽ chiều trả nợ gốc — mới chỉ có tiền lãi.
Van chính sách
Van tác động vòng xa
Tác động quốc tế
Nhiễu nội địa
Con số trong mỗi túi là tiền nhận trừ tiền chi trong kỳ, không phải số dư tài khoản. Đọc mũi tên từ túi trả sang túi nhận.
Đây là tiền thật trên sổ: mỗi lần một túi nhận thì túi khác mất đúng bằng ấy. Bảy túi cộng lại luôn bằng 0. Khác hẳn ống trên sân khấu nền kinh tế — ống bên đó là ảnh hưởng, không phải tiền.
↔ Vuốt ngang trong khung để xem hết sân khấu.
Mỗi thẻ dưới đây là một mũi tên trên hình, ghi rõ đó là khoản tiền gì. Bấm vào thẻ để làm sáng đúng mũi tên ấy; bấm lần nữa để bỏ chọn. Số là số của sổ minh hoạ, không phải số thật của nền kinh tế.
Mũi tên càng dày = khoản chuyển ròng trong kỳ càng lớn🟦 thu nhập🟨 vay và trả nợ🟪 mua bán tài sản▬ xám = mũi tên gộp nhiều loại khoản; đọc thẻ bên dưới để biết gồm những gì
Màu chỉ loại giao dịch, không nói tốt hay xấu. Khoản vay làm người vay có tiền ngay, nhưng đồng thời tạo nghĩa vụ phải trả lại sau.
Hai giới hạn phải biết. Một: sổ chỉ hiện giao dịch giữa hai nhóm hộ khác nhau — tiền đi từ túi này sang túi kia, không mất đi đâu cả. Nếu hai người cùng thuộc nhóm đã có nhà thì tiền vẫn chuyển, nhưng cả hai nằm chung một túi nên không hiện. Hai: giá nhà hay giá cổ phiếu tăng làm chủ sở hữu giàu hơn trên giấy; vì chưa có ai trả tiền cho ai nên khoản tăng đó không xuất hiện ở đây — dân tài chính gọi việc này là tái định giá.
kỳ 1/24
Chọn một cú hích rồi bấm truy vết: máy chạy hai lần — một lần không có cú hích, một lần có — rồi chỉ vẽ phần CHÊNH LỆCH. Nhờ vậy mới thấy được cú hích này đi tới đâu, lúc nào, mạnh cỡ nào.
✅ Gần ổn địnhkỳ 0/12nhịp mô hình, không phải tháng
Chạm một nhân vật trên sân khấu để xem nó là gì và ai tác động được vào nó.
Ống kính lý thuyết kinh điển
Bấm một ống kính để tô chuỗi liên quan và đọc dự đoán của lý thuyết đó. Sau khi đọc, có thể bấm nút thử để máy đặt sẵn thanh trượt cho tình huống ấy.
Bảng chỉ số áp lực (dải thấp↔cao, không phải tốt↔xấu)
Thang đo −2 … 0 … +2
Con số là độ lệch so với trạng thái bình thường, như nhiệt kế đo «lệch mấy độ so với mọi ngày». Không phải phần trăm, không phải tiền. Thang chạy −2 … 0 … +2.
Dấu chỉ CAO hay THẤP hơn bình thường — không tự nó nghĩa là tốt hay xấu. Ví dụ giá nhà đất tăng thì chủ nhà mừng mà người chưa mua thì lo; màu sắc trên trang mới là phần nói tốt/xấu.
Trang có ba loại số, đừng gộp vào một thang. Điểm của nút và đồng hồ chạy từ −2 đến +2. Đóng góp của một đường nối dùng thang riêng. Dòng tiền và số dư ròng cũng dùng đơn vị riêng, không bị chặn trong khoảng ±2.
Kết quả dân sinh
Bốn chỉ số này là dẫn xuất minh hoạ từ mô hình, không phải dữ liệu VN-Index, giá BĐS, CPI của Tổng cục Thống kê hay khảo sát niềm tin tiêu dùng. Không phải dự báo, không phải tư vấn đầu tư.
Đọc từng thẻ riêng, đừng cộng chúng như cộng tiền. Giá nhà tăng có thể giúp người đã sở hữu nhưng làm người chưa mua khó tiếp cận hơn — nên hai nhóm hộ được tách ra.
Diễn giải tổng hợp
Bấm 🔎 để đọc diễn giải trạng thái hiện tại.
Bật/tắt vòng lặp
🔁 là vòng làm biến động lớn dần; ⚖️ là vòng kìm biến động lại. Bỏ chọn một vòng chỉ để thử xem mô hình chạy ra sao khi vòng đó không hoạt động.
💸 Tiền chảy đi đâu — ai trả cho ai — Mỗi lần một bên nhận thì một bên khác mất đúng bằng ấy. Cộng bảy túi lại luôn ra 0.
Bảy túi cộng lại = 0
Theo đầu mũi tên để biết bên nhận. Số và độ dày chỉ lượng minh hoạ trong một kỳ, không phải đồng hay phần trăm.
Độ dày mũi tên gần 0 yếu vừa mạnh
Bảng chữ tương đương — tiền chảy từ khu vực nào sang khu vực nào
Từ
Sang
Lượng ròng
Thác dòng tiền ròng khu vực — thặng dư của khu vực này là thâm hụt của khu vực khác, khép về 0.
Đây là tranh minh họa, không phải sổ kế toán ngân hàng. Mỗi khoản chuyển được ghi hai đầu: bên nhận cộng, bên đưa trừ đúng bằng ấy. Cộng bảy khu vực luôn ra 0.
💡 Vì sao? Kéo một thanh trượt bên trái để xem chuỗi truyền dẫn lan qua các mắt xích.
Mô phỏng CƠ CHẾ (định tính minh hoạ), KHÔNG phải dự báo · KHÔNG phải tư vấn tài chính. Số trên trang là mức áp lực minh họa từ −2 đến +2, không phải phần trăm và không phải tiền. "Kỳ" là nhịp truyền dẫn của mô hình. · Minhnd · nguyenducminh85bk@gmail.com · Inspired by LOOPY — Nicky Case (CC0). Thêm ?selftest=1 vào URL để chạy tự kiểm.